Monday, February 23, 2015

Lễ Rằm tháng Giêng, lễ Cúng sao giải hạn và Quan Niệm của Phật Giáo



Lễ rằm tháng Giêng, còn gọi là lễ Thượng Nguyên là lễ hội dân gian ở Việt Nam, được du nhập từ nước láng giềng Trung Hoa phương Bắc. Gọi Thượng Nguyên là cách phân chia theo Âm lịch, theo hệ thống lịch tính theo mặt trăng:

  • Thượng nguyên (Rằm tháng Giêng).
  • Trung nguyên (Rằm tháng Bảy).
  • Hạ nguyên (Rằm tháng Mười).
Đã thành thông lệ, cứ đến dịp đầu năm là hầu như nhà nào cũng đến chùa để đăng ký làm lễ cầu an, dâng sao giải hạn cho người thân trong gia đình. Trong khi đó, giáo lý nhà Phật lại không khuyến khích việc này, đồng thời cũng không có quan niệm về dâng sao giải hạn. Theo một số sách Trung Hoa, như Đường Thư Lịch Chí, quyển 18 thì có chín ngôi sao phát sáng trên trời.  Có sách nói là bảy sao, rồi về sau có sách thêm vào hai sao La Hầu và Kế Đô.  Chín vì sao đó là :
Nhật Diệu, Nguyệt Diệu, Hỏa Diệu, Thủy Diệu, Mộc Diệu, Kim Diệu, Thổ Diệu, La Hầu và Kế Đô. 

Có sách thêm sao Thái Bạch nữa thành mười sao. 

Chín vì sao này hay còn gọi là Cửu Diệu là các sao phối trí theo các phương, sắp xếp theo mười hai chi và ngũ hành. Theo sách này cho rằng thì hàng năm mỗi tuổi âm lịch chịu ảnh hưởng của một vì sao gọi nôm na là sao chiếu mạng. Do đó có năm gặp sao tốt, có năm gặp sao xấu. Hai sao La Hầu và Kế Đô là sao xấu, là loại ám hư tinh vì hai sao này chẳng thấy được mặt trời.
 
Đó là theo tập tục dân gian vốn có từ thời xa xưa mông muội, khi mà con người cảm thấy quá bé nhỏ trước thiên nhiên, bị đủ loại bệnh hoạn mà chưa tìm ra thuốc chữa, cho là vì các vị Thần trừng phạt, nên sợ sệt trước đủ mọi loại Thần mà họ có thể tưởng tượng ra được, từ thần Sấm, thần Sét, thần Cây Đa, cây Đề, thần Hổ, thần Rắn, thần Núi, thần Sông (Hà Bá) v.v…

Lễ cúng ở Chùa Phúc Khánh
Theo Hòa thượng Thích Hạnh Nhẫn, quan niệm về dâng sao giải hạn thực chất là bắt nguồn từ Nho giáo của Trung Quốc. Trước đây chỉ có ở các đình, đền thực hiện nghi thức này. Nhưng sau này du nhập vào Phật giáo và được tiếp nhận ở góc độ làm lễ cầu an, với mong ước gia đình quý phật tử được an lạc hạnh phúc. Nghi thức của lễ cầu an là tụng kinh Phật, nương theo lời dạy của Ngài mà hành trì theo để cuộc sống được bình an hơn chứ không phải làm lễ để bài trừ được tai họa như nhiều người lầm tưởng. 
Hòa thượng Thích Hạnh Nhẫn cũng cho biết, tại chùa Cầm Sơn tính đến thời điểm này có khoảng 200 hộ gia đình đăng ký làm lễ cầu an (mỗi hộ có từ 7-8 người). Nhưng khi làm lễ, trước khi tụng kinh cầu an, nhà chùa phải làm lễ sám hối, niệm một danh hiệu Phật là lạy một lần. Tổng cộng, các nhà sư phải niệm tên 1 vạn lần, tương ứng với 1 vạn lạy. Chính vì vậy, việc đọc hết các tên của phật tử là điều không thể. “Với chùa Phúc Khánh, nơi có hàng nghìn người đăng ký làm lễ thì theo tôi hiểu, nếu đọc hết tên thì không có hòa thượng nào đủ sức đọc. Trên thực tế, Phật giáo chỉ quan niệm và khuyến thích việc cầu an cho phật tử, còn dâng sao giải hạn chỉ là giải quyết về mặt tâm lý, dùng từ “làm dịch vụ” thì hơi nặng, nhưng thực chất thì nó gần như thế” - Hòa thượng Thích Hạnh Nhẫn 
Còn theo Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội đồng trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trên đời này không có ngôi sao nào chiếu vào con người ta mà mang phúc hay mang họa đến cho người ấy. Đạo Phật chỉ có luật nhân quả, nếu ai làm điều thiện thì được ban phúc, ai làm điều ác sẽ gặp tai họa. Việc cúng sao giải hạn chỉ giải quyết được góc độ tâm lý của con người chứ không mang tính hiện thực như phần lớn người hành lễ hiện nay đang tin tưởng.  

Tuy nhiên, rất tiếc là các ngôi chùa hiện nay, kể cả chùa lớn như Phúc Khánh cũng chưa có những giải thích rõ ràng về tục dâng sao giải hạn để các phật tử hiểu thấu đáo, tránh đi màu sắc mê tín dị đoan hoặc quá đề cao vào nghi thức này, dẫn đến ngày càng có nhiều người đổ đến các chùa làm lễ giải hạn như một trào lưu, nhưng trên thực tế lại không hiểu đúng bản chất của nghi thức này. 

Các chòm sao ảnh hưởng đến con người theo quan niệm phương Đông
Các chòm sao ảnh hưởng đến con người theo quan niệm phương Tây
Tại sao ta nói là không có ngôi sao nào chiếu vào con người mà nhờ đó được phúc lợi hay mang tai họa và cũng không có một nghi lễ nào gọi là cúng sao giải hạn cho Phật tử cả. Bởi vì tất cả họa và phước mà con người có được đều là do nhân quả của chính người ấy làm nên.  Bảy ngôi sao, chín ngôi sao hay mười ngôi sao nói ở trên là do chính con người đặt tên và vẽ cho mỗi ngôi sao mang một đặc tính, chứ đức Phật không hề nói về chúng.  
Ngài dạy chúng ta về nhân quả.  Ngài dạy rằng không có quả nào từ trên trời rơi xuống, hoặc dưới đất hiện lên, mà đều do các hành động qua tâm, khẩu và ý của con người tạo ra.  Con người tạo nhân tốt lành thì quả tốt lành nhất định đến. Thí dụ như chúng ta muốn có cam ngọt thì chúng ta phải chọn giống hay chiết cành từ cây cam chẳng hạn. Thêm vào đó chúng ta phải chăm sóc, bón phân, tưới nước đúng thời kỳ, thì thế nào chúng ta cũng sẽ hái được cam ngọt. Như vậy,  mọi sự thành công hay thất bại trong đời của mỗi người không phải do ai ban phát cho, mà do những cái nhân chúng ta tạo nên từ trước, khi nhân duyên đầy đủ thì quả thành.  Những nhân duyên xấu do chúng ta tạo tác sẽ trổ quả xấu, những nhân duyên tốt sẽ trổ qủa tốt.  Nhà Phật có câu “muốn biết thời quá khứ chúng ta đã gieo nhân gì thì cứ nhìn cái quả mà chúng ta đang lãnh.  Muốn biết tương lai chúng ta ra sao thì cứ nhìn cái nhân chúng ta đang gieo trồng trong hiện tại”.
 
Cầu xin quả tốt lành mà không chịu gieo nhân tốt lành, sợ hãi quả xấu, sợ hãi tai họa xảy đến, mà không dừng tay tạo nhân xấu, sự cầu xin ấy chỉ là việc hoang tưởng. Phật giáo dạy rằng bất luận việc gì xảy đến cho chúng ta, đều do một hay nhiều nguyên nhân, chớ không do ngẫu nhiên, thời vận hên xui hay số mạng an bài.

Đối với Phật giáo, không có ngày nào xấu, mà cũng không có ngày nào tốt, mà cũng không có sao hạn xấu tốt. Nếu ta đi coi xăm, bói quẻ, coi sao, coi hạn, thầy nói ngày ấy tốt mà lại đi làm những chuyện không tốt lành, như ăn trộm, gây gỗ, đánh nhau, giết người, chắc chắn chúng ta sẽ bị pháp luật trừng trị và ngày tốt do ông thầy nói ấy trở thành ngày xấu ngay. Như vậy ngày tốt, ngày xấu không có cơ sở, chỉ là do con người bày ra mà thôi.


Đối với sự cúng sao giải hạn, nếu mua sắm lễ vật mang lên chùa để xin thầy cúng sao La Hầu, Kế Đô hay Thái Bạch gì đó để giải hạn xấu giùm thì nghịch lại lý Nhân Qủa.  Nếu vị thầy cầu xin đức Thái Bạch Tinh Quân, đức La Hầu Tinh Quân, … tha tội, giải hạn xấu nổi thì những người giầu có cứ tạo ác rồi sau đó xin thầy cúng sao giải hạn cho tai qua nạn khỏi, cho khỏi bị tù tội, tạo nhân ác mà hưởng được quả thiện, thì toàn bộ nền đạo lý xây dựng trên quan điểm về lý Nhân Quả mà nhà Phật rao giảng phải sụp đổ sao?

Đức Phật là vị đạo sư, Ngài không làm chuyện bất công là ban phước hoặc giáng họa cho ai, đã dạy chúng ta rằng phải tạo nhân lành để hưởng quả tốt trong Nhân Thừa. Rồi Ngài dạy chúng ta con đường để thăng tiến trong năm Thừa của nhà Phật, từ Nhân Thừa, Thiên Thừa, Thanh Văn Thừa, Duyên Giác Thừa và Bồ Tát Thừa, rồi đi tới giải thoát khỏi luân hồi sinh tử.

Trong kinh Nguyên Thuỷ (Giải Thoát Kinh), Đức Phật đã dạy về giáo pháp của chư Phật.  Ngài dạy rằng: “Ai hành trì chánh Pháp
Là cúng dường Đức Phật
Bằng cách cao quí nhất
Trong các sự cúng dường…”


Pháp mà Ngài dạy có thể tóm lược trong ba điều, đã trở thành quen thuộc với mọi người Phật tử:
“Không làm các việc ác
Siêng làm các việc lành
Thanh tịnh hoá tâm ý…”


Như vậy, nếu mỗi Phật tử đều hành trì ba điều Đức Phật dạy kể trên thì giờ nào, ngày nào, tháng nào hay năm nào cũng đều là giờ hoàng đạo, là ngày tốt, tháng tốt và năm tốt cả; đâu cần phải đi nhờ thầy cúng sao giải hạn nữa.  Và hành trì như thế mới là cách cúng dường cao quý nhất trong các cách cúng dường Đức Phật.

*********